E PABESUESHME?

Uniteti që sjell Ungjilli

Bisedë me Panagiotis Kantartzis, pastor i Kishës së Parë Ungjillore Greke në Athinë, rreth Unitetit që sjell Ugjilli"

Biografi e shkurtër


I lindur dhe i rritur në një familje të krishterë, Giotis ndjeu thirrjen për shërbesën pastorale në moshën 16-vjeçare. Ai përfundoi Shkollën Biblike në Greqi kur ishte 21 vjeç dhe filloi të shërbente në Kishën Ungjillore Greke të Volosit, si pastori i saj. Më pas ai shkoi për të vazhduar studimet e tij në Boston, ndërsa shërbente edhe si pastor i Kishës Ungjillore Greke atje. Gjatë 20 viteve të kaluara ai ka shërbyer si pastor i Kishës së Parë Ungjillore Greke në Athinë. Përmes shërbesës në këtë kishë ai pati mundësi të krijonte dhe të inicionte një vizion më të gjerë për kishëmbjelljen në Athinë, e cila çoi në atë që sot quhet rrjeti “Polis”.

Giotis studioi Sociologji (BA, Universiteti “Panteion”) dhe Teologji (Diplomë në Teologji, Shkolla Biblike Greke) në Athinë para se të transferohej në SHBA për studime të mëtejshme (MSt, Shkolla e Teologjisë në Universitetin e Bostonit dhe MDiv, Seminari Teologjik “Gordon Conwell”). Ai mban gjithashtu një PhD, marrë nga Fakulteti Teologjik i Universitetit “Aristotle” në Selanik. Qysh prej vitit 2019 ai ka shërbyer si koordinator për “City to City-Balkans”.

Ai është i martuar me Nopin dhe kanë tre djem, George (25), Theofilos (23) dhe Jason
(20).

Intervistoi: Kaon Serjani

 

SERJANI:  Z. Kantartzis, të falenderoj që erdhe në program.

KANTARTZIS: Është kënaqësia ime!

SERJANI: Kur unë isha në Greqi, kur isha shumë i ri kur ndodhi, ata më pagëzuan me emrin Kosta. Unë do të doja që ju të keni një emër shqiptar, prandaj do t’u japim mundësinë të zgjidhni midis këtyre të dyve: Petrit ose Përparim. Cilin do të donit?

KANTARTZIS:  I pari është më i lehtë për t’u shqiptuar. Kështu që Petrit më mirë.

SERJANI: Faleminderit për praninë tuaj këtu!

KANTARTZIS: Faleminderit që më ftuat!

SERJANI: Dua ta filloj bashkëbisedimin tonë duke u bërë një pyetje. Çfarë u ka sjellë ju në Shqipëri?

KANTARTZIS:  Së pari dua t’u falenderoj që më ftuat të marr pjesë në programin tuaj. Unë kam ardhur të marr pjesë në një konferencë ku  do të mblidhen pastorë nga vende të ndryshme dhe punëtorë nga denominacione dhe sfonde të ndryshme. Ata mblidhen së bashku duke u përpjekur të bashkëpunojnë duke patur ungjillin në qendër. Dhe unë do të jem folësi i kësaj konference.

SERJANI: Me sa di unë kjo nuk është hera e parë që ju vizitoni vendi tonë. Kur ka qenë hera juaj e parë dhe cila ishte arsyeja që u solli këtu.

KANTARTZIS: Kjo ka ndodhur shumë vite më parë. Unë kam ardhur shumë herë në Shqipëri, por shumicën e herëve kam ardhur përmes Korfuzit, sepse vija për të vizituar qytetin e Sarandës, meqë porti është shumë pranë Korfuzit. Ajo që më sillte mua atje ishte fakti që kisha jonë në Greqi ka luajtur një rol të rëndësishëm në mbjelljen e kishës në Sarandë. Pra kjo ishte lidhja. Unë isha pjesë e një komiteti përfaqësues të familjes së kishës sonë për një periudhë kohe, kështu që unë shkoja dhe vizitoja familje të ndryshme me kishën. Një herë kam ndenjur një javë të plotë në shtëpinë e pastorit duke shërbyer. Ka patur edhe shumë raste të tjera, si kampe vere, një herë madje edhe për të kryer një martesë. Një herë tjetër kam ardhur në Tiranë për të vizituar një Shkollë Biblike në Durrës shumë vite më parë. Pra, unë kam një lidhje mjaft të fortë me Shqipërinë.

SERJANI: Dhe unë di që në kishën tuaj në Athinë ju keni shqiptarë.

KANTARTZIS: Po, dhe jo vetëm në kishën time, por në shumë kisha ka shumë shqiptarë. Madje është edhe një kishë etnike shqiptare dhe ne kemi një marrëdhënie shumë të mirë me të. Dy muaj më parë ata më ftuan të flisja në një konferencë që po zhvillonin në Athinë dhe gjithashtu, ne kemi mbjellë shumë kisha të reja ku shumica dërrmuese e anëtarëve janë shqiptarë emigrantë ose brezi i dytë i shqiptarëve që jetojnë atje. Një nga gjërat që shqiptarët e bëjnë si asnjë komb tjetër përreth si ata, është mësimi i gjuhës greke. Ata e flasin greqishten lehtësisht, me një theks shumë të bukur, dhe pas një farë kohë është e vështirë të përcaktosh origjinën e tyre. Pra për ta është shumë e lehtë të asimilojnë gjuhën dhe të bëhen pjesë e pandarë e shoqërisë.

SERJANI:  Ndoshta kjo tregon që gjuhët tona nuk kanë qenë aq të ndara sa mendonim ne dhe kjo mund të shpjegojë përse ne e mësojmë me lehtësi gjuhën e njëri-tjetrit. Por pavarësisht këtij fakti, ne e dimë që tensioni i të jetuarit në Ballkan shpesh nuk është i pëlqyeshëm, sipas historisë, e megjithatë ne jemi vëllezër e motra sepse jemi krijuar nga i njëjti Perëndi dhe jemi të gjithë njerëz. Por e di që ekziston edhe një sens tjetër për të cilin ju keni folur dhe vazhdoni të flisni, duke thënë që ne jemi vëllezër për shkak të ungjillit. Pra në ç’mënyrë unë edhe ti jemi vëllezër në këtë kuptim?

KANTARTZIS: Kjo është një pyetje shumë e mirë! Faleminderit! E vërteta është që edhe përtej ungjillit, në realitet ne mund të kemi në nivel politik fraksione dhe kundërshtime jo vetëm midis Shqipërisë dhe Greqisë, por në përgjithësi në të gjithë Ballkanin. Çurçilli ka thënë që ne prodhojmë më shumë histori sesa mund të konsumojmë këtu në Ballkan. Por në një mënyrë shumë interesante, edhe në atë nivel për sa u përket njerëzve ka shumë ngjashmëri dhe ne e ndjejmë me të vërtetë këtë lloj afrimiteti. Pra, edhe pse ne grindemi dhe kemi gjithë këto çështje etnike, dhe ambicie dhe mospajtime, unë mendoj që ne jemi në të njëjtën kohë, pjesë e një familjeje, motra e vëllezër dhe rivaliteti që shoqëron marrëdhënien e tyre. Siç e dini vëllezërit dhe motrat grinden me njëri-tjetrin gjithë kohën thjesht sepse janë vëllezër  e motra, sepse kanë këtë lidhje të veçantë. Sigurisht, fakti që jemi të krishterë ndryshon, dhe nuk po them që përmirëson diçka, por ndryshon dhe e vendos lojën dhe diskutimin në një plan krejtësisht të ndryshëm. Pra është një themel plotësisht i ndryshëm në mënyrën si po diskutojmë. Sepse është një mënyrë krejt e ndryshme e ndërtimit të identitetit tonë. Luteri e ka bërë një dallim të tillë, i cili mund të jetë problematik, por në disa raste mund të jetë edhe ndihmës. Ai flet për dy mbretëritë. Pra kemi mbretërinë e njeriut dhe Mbretërinë e Perëndisë. Dhe ai po theksonte që janë dy paketa të ndryshme rregullash dhe mënyrash të të ekzistuarit në këto dy mbretëri. Pra, në mbretërinë e njeriut njerëzit mendojnë në një mënyrë të caktuar, por ne jemi të gjithë edhe pjesë e mbretërisë së Perëndisë ku ka vlera krejt të ndryshme, parime krejt të ndryshme, mënyra krejt të ndryshme të të kuptuarit të vetvetes, të identifikimit të vetvetes, të të kuptuarit të tjetrit, dhe sigurisht në këtë kontekst ndërsa lexojmë shkrimin nuk ka hebrenj dhe johebrenj, sigurisht që grekët e shpikën fjalën barbar, sepse kushdo që nuk fliste gjuhën greke për ne dukej sikur bënte gjithë kohën bar-bar-bar-bar ndaj ne i quajtëm barbarë. Por ndërsa kjo është në një plan të caktuar, kur vjen në kishë të gjitha këto gjëra relativizohen, sepse është një mënyrë krejtësisht e ndryshme e të kuptuarit të gjërave. Është shumë interesant fakti që herezia e parë me të cilën është përballur kisha nuk ishte kristologjike apo trinitare, por ishte herezia e nacionalizmit apo e judaizimit, që një person duhet të ishte jude në mënyrë që të bëhej i krishterë. Pra një person duhet të kishte disa karakteristika etnike, pra kemi një relativizim të gjithçkaje. Ata kishin një vend, por në krijimin e ri janë të gjithë këta elementë të krijesës së vjetër, të rregullit të vjetër.

SERJANI: Duke patur parasysh vitet tuaja të gjata të shërbesës a mund të na jepni disa shembuj të mënyrës sesi Ungjilli ka sjellë shërim racial? Ndoshta e keni parë në kishën tuaj apo gjatë historisë së kishës. 

KANTARTZIS: Po. Sigurisht në historinë e kishës po dhe jo. Ungjilli është atje por pyetja disa herë është si e zbatojmë ne atë. Ekzistojnë dy nivele, ai personal-nëse më pyesni a kam parë njerëz të ndryshojnë sjelljen e tyre kundrejt të tjerëve, atëhere them po. Tani, në termat e kombit dhe një sensi kolektiv, tani nuk arrij të sjell ndër mend ndonjë shembull. Por nëse i referohemi nivelit personal, po. Ne kishim një konferencë nëntorin e kaluar, pra disa muaj më parë dhe kishim atje persona nga jugu i Ballkanit, por ftuam gjithashtu njerëz nga Turqia dhe Qiproja. Ata nuk e njihnin njëri-tjetrin, por ishte interesante të shihje që ata rrinin pranë njëri-tjetrit në stolat e kishës. Pastaj ishte një moment kur na u kërkua të ktheheshim nga personi ngjitur dhe të prezantoheshim dhe të luteshim së bashku. Dhe kështu kishim qipriotët dhe turqit që ishin ulur pranë njëri-tjetrit dhe sigurisht që ishte një moment i sikletshëm, por pastaj vumë re diçka më të thellë që na bashkon të gjithëve. Kjo të ndihmon të diskutosh gjërat në një nivel dhe perspektivë tjetër.

SERJANI: Unë e kuptoj çfarë do të thotë për një ateist të bëhet i krishterë, apo për një person me traditë myslimane, siç jam edhe unë vete, të njihet me ungjillin. Por a mund të na thoni çfarë do të thotë për një të krishterë ortodoks të njohë ungjillin?

KANTARTZI: Po, edhe kjo është një  pyetje shumë e mirë. Së pari do t’i përgjigjem një pyetjeje që ti nuk e bëre, nëse është ungjilli në kishën ortodokse dhe përgjigja ime do të varet nga mënyra se si e përkufizon ungjillin. Nëse ungjilli, dhe kjo është mënyra si e përkufizoj unë, është deklarata publike e veprës së Perëndisë në histori përmes Jezus Krishtit. Pra nëse ungjilli është Jezus Krishti dhe historia e Tij, si lindja e tij, vdekja dhe ringjallja e tij,  atëhere është e qartë që ungjilli është në kishën ortodokse, që do të thotë se të gjitha këto ngjarje janë atje, duke u kremtuar në liturgji, në shumë mënyra të ndryshme. Tani, nëse unë mund të them që mungon diçka, nëse është diçka që protestantizmi ka rikuperuar, sepse mendoj që është në Dhiatën e Re, është të pasurit eksperiencëpersonale në të gjithë këtë.

Pra, këto të vërteta dhe këto histori janë përvetësuar me besim, personalisht në jetën time. Tani kur flasim për përvetësimin personal, nuk do të thotë që i heqim vizë kishës, të mbedhurit bashkë e të gjithë të tjerave.  Unë mendoj që për shumë njerëz në kishën ortodokse, dhe përsëri ka shumë e shumë përjashtime, po për shumë njerëz, të jesh i krishterë nënkupton thjesht që i përket këtij grupi, ‘unë u pagëzova, shkoj atje herë pas here dhe një pjesë të mirë të kohës as nuk e kuptoj se çfarë po ndodh, por kjo nuk ka rëndësi’ prandaj mendoj se ajo që duhet të rikuperohet është që unë duhet ta përshtat ungjillin që është aty përmes besimit në jetën time. Kjo mund të sjellë transformim personal. Shumë njerëzve po u pëlqen kjo eksperiencë personale, që Jezus Krishti është Zoti dhe Shpëtimtari i tyre personal. Mua gjithmonë më pëlqen të tregoj këtë ilustrim të një personi që është një shembull shumë i mirë i protestantëve. Billi Graham është një figurë shumë e njohur, një ungjilltar i madh në Amerikë, pastor dhe predikues. Ai po jepte një intervistë dikur dhe gazetarët po e pyesnin: “Si mund të jesh kaq i sigurt që Jezus Krishti ekziston?” Dhe Billi Graham, plot sinqeritet dhe përulësi tha: “Sigurisht që jam i sigurt që ekziston. Unë po flisja me të sot herët në mëngjes.” Dhe kuptohet që po fliste për kohën e devocionit dhe lutjeve. Pra është ky sens i një marrëdhënieje me Perëndinë përmes Jezus Krishtit, e cila nuk është impersonale, apo e paqartë, por është një përjetim personal, një marrëdhënie personale. Unë mendoj që kjo është ajo që nuk theksohet dhe që mungon.

SERJANI: Ju jeni në Shqipëri sepse i përkisni një iniciative të quajtur “Qyteti për qytetin”. A mund të na shpjegoni se çfarë është kjo iniciativë?

KANTARTZIS: Po. “Qyteti për qytetin” është një rrjet kishash nëpër të gjithë botën, por grupi origjinal është “Qyteti për qytetin” në Evropë, i cili bashkon kishat përtej ndarjeve denominionacale, përmes disa vlerave dhe parimeve. Njëri prej tyre, shumë i rëndësishëm, që kuptohet që nga emri, është “Dashuria për qytetin”. Për të mirën dhe për bekimin e qytetit. Pra qytetet janë shumë të rëndësishme. Një fjalë tjetër shumë e rëndësishme është fjala ‘Ungjill’. Sepse ne duam të ndikojmë qytetet tona me ungjillin. Prandaj na pëlqen të përdorim shprehjen “Të qendërzuar tek Ungjilli”, e cila nënkupton një balancë midis kishave, apo që fokusohen në aftësinë tuaj për t’u bindur dhe në performancën tënde, legaliste apo kisha që janë plotësisht antinomiane siç i quajmë ne, të tilla si hedonizmi dhe çdo gjë tjetër. Pra theksi është te hiri i Perëndisë dhe te Ungjilli, kjo është  një vlerë tjetër. Dhe sigurisht i sjell të dyja së bashku, si të kesh ndikim me ungjillin në qytet, dhe elementi i tretë është kisha, mbjellja e kishave. Rrjeti i kishëmbjelljes, i cili është ndërdenominacional, dhe theksi kryesor është të inkurajojë kishëmbjellje me ungjillin në qendër dhe gjithashtu të trajnojë dhe të fuqizojë njerëzit që janë atje jashtë duke e vënë të gjithë këtë në zbatim.

SERJANI: Dhe duket sikur ju dëshironi ta bëni këtë. Të inkurajoni një shpirt uniteti midis kishave në mënyrë që të bashkëpunojnë dhe të bëjnë çdo gjë së bashku.

KANTARTZIS: Po. Niveli i parë është që kishat të arrijnë të kuptojnë që duhet të mbjellin kisha. Tani, niveli i dytë është të kuptojmë si mund ta bëjmë këtë, si mund të kemi ndikim të vërtetë në qytetet tona. Pra niveli i dytë është të kuptojmë që, për të patur një ndikim të madh me ungjillin në qytetin tuaj, nuk mund ta bëni vetëm. Juve u duhen më shumë kisha, kisha të ndryshme që të bashkëpunoni. Nëse mendoni për kisha të ndryshme, duhet t’i shikoni nga personaliteti, nga ADN-ja, pikat e forta dhe të dobëta. Pra ne kemi nevojë për njëri-tjetrin, nuk mund t’ia dalim ta bëjmë vetëm. Për shembull, në Athinë akoma më kujtohet një vizitë që bëmë në kishën Pentakostale. Ne organizuam në kohë të përbashkët lutjeje dhe unë shkova në atë takim. Unë kisha parë disa djem që ishin në Qendrën tonë të Rehabilitimit për të droguarit. Pra, ata ishin pjesë e Qendrës së Rehabilitimit, u shëruan, erdhën në besim dhe zgjodhën të shkojnë te ajo kishë, te kisha Pentakostale dhe jo te e jona, që jemi një kishë më shumë Presbiteriane e reformuar. Pra, kur ata më panë mua u ndjenë pak në siklet. Kështu që unë u afrova dhe u thashë: “Dëgjoni djema, nëse do të isha në pozitat tuaja edhe unë do të kisha ardhur te kjo kishë.” Që do të thoshte që ajo kishë mund të kishte më shumë kuptim për ta. Ne kemi një organo me pipa, kemi uniformë me kollaro të bardhë, stili im i predikimit është më shumë intelektual. Pse? Sepse gjithçka që bëjmë ne është përfshi-përjashto. Fakti që unë përdor greqishten si gjuhën e predikimeve të mia do të thotë që unë përfshij ata që më kuptojnë dhe përjashtoj ata që nuk më kuptojnë. Pra, është pothuajse e pamundur për një kishë që të përmbushë çdo nevojë. Prandaj na duhet bashkëpunimi, na duhen më shumë kisha dhe na duhet ta kuptojmë këtë.

SERJANI: Më lejoni t’u bëj këtë pyetje: Çfarë humbasim nëse nuk punojmë për unitetin midis kishave dhe besimtarëve?

KANTARTZIS: Unë do të thosha që ekzistojnë dy nivele të ndryshme. Mua gjithmonë më pëlqen të theksoj që ka faza, sepse ne mund të flasim për unitetin dhe kjo është një temë shumë e gjerë. Ka shumë faza drejt unitetit dhe gjithashtu nivele të ndryshme të unitetit. Pra, niveli i parë është pranimi i njëri-tjetrit dhe bekimi i njëri-tjetrit. Dhe sigurisht një nivel më i lartë do të ishte të punonim së bashku drejt një qëllimi të përbashkët. Kjo është akoma më e komplikuar. Pra, ju duhen më shumë faza për të arritur atje. Unë mendoj që ky sqarim është shumë i rëndësishëm në mënyrë që të mos i futësh të gjitha në një shportë, sepse ka ndryshime në terminologji . Çfarë humbasim ne? Ne humbasim tërësinë dhe plotësinë e bukurisë së Perëndisë. Unë përdor një ilustrim për këtë sepse kjo është e rëndësishme jo vetëm për kishat, por edhe në martesat tona. Unë them gjithmonë që gruaja ime përjeton aspektin mbretëror të Perëndisë, sepse Perëndia është mbret, përmes meje dhe mënyrës si e përjetoj unë Perëndinë dhe e  jetoj marrëdhënien time me Perëndinë ditë pas dite. Dhe unë përmes saj përjetoj mëshirën e Perëndisë, dhembshurinë e Tij. Në letrën drejtuar Hebrenjve është një fjalë shumë interesante që përshkruan dhembshurinë e Perëndisë, është fjala rahum e cila është një fjalë në gjininë femërore, që thekson barkun e nënës. Kështu përdoret te Hebrenjve. Përmes ecjes shpirtërore të gruas sime unë shoh këtë aspekt që thotë ‘le t’i futemi punës’, apo ‘Perëndia po e bën të mundur’, ai është Zoti sovran, por ai është gjithashtu Perëndia i dhembshur. Të qenët së bashku dhe përjetimi i Perëndisë me të tjerët...kështu për shembull, një vëlla pentakostal ose motër, ka një lloj zelli dhe ngazëllimi të cilin në shumë raste unë nuk e kam. Pra të qenët së bashku e pasuron përjetimin e pranisë së Perëndisë. Pra ky është një nivel bazë. Dhe nuk po flasim për të punuarin së bashku, të shërbyerin së bashku, por thjesht për përjetimin e Perëndisë së bashku, që mendoj se është pika fillestare.

SERJANI: A është e vështirë të ndërtosh unitetin dhe të bashkëpunosh, meqënëse ne jetojmë në Ballkan dhe ne jemi ai lloj njerëzish që siç e thatë edhe ju, që në familje kemi konflikte, flasim me zë të lartë dhe tani kemi edhe ndarjet denominacionale dhe teologjike. A është utopi të flasim në kontekstin tonë?

KANTARTZIS: Po filloj duke thënë që kudo është e vështirë, në Ballkan pak më shumë dhe unë do t’ua shpjegoj përse. Kjo ndodh kudo. Uniteti nuk është i lehtë të arrihet. Mendoni pak për të gjitha denominacionet që ekzistojnë. Disa prej tyre ekzistojnë për arsye të mira. Dua të them, në fund të ditës ne mund të kemi diferenca në teologji dhe nuk ka problem, por shumë prej tyre janë, siç e them shpesh, shumfishohen nga ndarja, që është mënyra e ungjillorëve për të bërë ‘llogari matematikore’. Pra, ekziston edhe kjo. E thënë thjesht, është natyra mëkatare e njeriut, egoizmi, krenaria, vështirësia për të falur dhe harruar, për të pranuar, gjëra të tilla. Unë mendoj që në Ballkan, ne këmi këtë shprehje në Greqi, që thotë se në çdo pjesë të botës dikush është konsideruar i pafajshëm, përveçse nëse provohet fajësia e tij. Në Greqi çdo person është fajtor, përveçse nëse provohet që është i pafajshëm. Nuk e di nëse e keni edhe ju në shqip.

SERJANI: Ka kuptim edhe këtu te ne.

KANTARTZIS: Pikërisht! Unë mendoj që ky përkufizim mund të shpjegohet nga historia, për shkak se ne kemi jetuar nën Perandorinë Turke për një kohë të gjatë, ekziston gjithmonë një dyshim. Si për shembull: nëse do që të fillosh një kompani në Greqi ju duhen 100 lloje të ndryshme dokumentesh. Dhe mund të të duhet një muaj. Në SHBA apo në shumicën e vendeve evropiane ju mund ta bëni diçka të tillë përmes internetit për dy orë. Pse? Sepse ne jemi dyshues. Pyesim veten a do ma hedhë apo jo. A mund të të besoj ty? Pra niveli i besimit nuk jepet. Nga ana tjetër ne kemi shumë virtyte. Ne jemi më mikpritës, dhe ndoshta në një farë mënyre dikush mund ta vërë re në familje apo në marrëdhëniet personale; apo jemi më të hapur, apo më të lehtë në komunikim. Prandaj edhe ne kemi sfidat tona. Më lejoni ta shpreh në këtë mënyrë. Por si qenie njerëzore uniteti nuk është diçka e lehtë. Mendoni për krimin e parë fare në histori, Abelin dhe Kainin, dhe ndodhi për arsye fetare. Ishte xhelozia dhe inati përse Perëndia bekoi atë dhe jo mua, e kështu me rradhë. Pra qysh nga fillimi i historisë sonë ky ka qenë realiteti.

SERJANI: A mund të na tregoni disa mënyra praktike si mund të bashkëpunojmë me njëri-tjetrin në kishat tona.

KANTARTZIS: Po. Së pari unë mendoj që duhet të filloni me qendrimin tuaj. Para se të ndërmerrni veprime specifike duhet të merreni me qëndrimin tuaj. Hapi i parë është të filloni ta njihni njëri-tjetrin. Mendoj që kjo është shumë e rëndësishme. Të jeni së bashku, dhe nuk po them që të jeni vetëm në takime shpirtërore, dua të them lutja së bashku dhe bisedat rreth shërbesës. Ju mund të kaloni kohë duke u çlodhur së bashku apo duke kaluar kohë shoqërore së bashku. Pra ky nivel është shumë i rëndësishëm. Sigurisht, është edhe një nivel tjetër që ka lidhje me të luturin së bashku dhe lutjen për njëri-tjetrin. Unë mendoj që kjo është diçka shumë, shumë, shumë e rëndësishme. Nëse shohim përgjatë historisë do të kuptojmë që lëvizjet më të mëdha kanë filluar kur njerëzit përtej spektrit të ndasive filluan të luteshin së bashku. Pra, unë do të thosha që këto të dyja janë shumë të rëndësishme. Kur ti lutesh për tjetrin dhe kur ai tjetri nuk është i panjohur për ty, atëherë gjëja e tretë është të përkushtohesh që ti do të jesh i lumtur dhe i gëzuar sa herë që Ungjilli përhapet kudo nëpër botë. Pra, nëse kisha jote po rritet unë do të festoj. Ne kemi një zakon në Greqi, ne themi: “Je, je, je, je...por...”. Pra, sa herë dikush thotë një lajm të mirë ne presim që të thotë një “por” në fund. Pra ta themi pa pritur një “por” nga pas. Pra të jemi thjesht të kënaqur që Perëndia po i bekon ata. Pikë! Mendoj që ka gjëra shumë të rëndësishme që kanë të bëjnë me atmosferën. Një nga ilustrimet më kuptimplota dhe që më ka ndihmuar mua në shërbesën time pastorale është historia e një babai, i cili e çoi djalin e tij në muzeumin e historisë natyrore. Djali pa skeletet gjigande të dinosaurve, ai u tremb dhe e pyet të atin:-“Babi, vërtet kanë qenë kaq të mëdha kafshët e vërteta?” Dhe babai iu përgjigj:-“Po, sigurisht. Ata quheshin dinosaurë.”-“Po çfarë janë ata sot?” Babai u përgjigj:-“Oh, ata janë zhdukur. Nuk ekzistojnë më.” Dhe djaloshi plot seriozitet e pyet:-“Po kush  i vrau ata?” Dhe babai, pasi u mendua për pak, i tha:-“Askush. Klima ndryshoi.” Për mua kjo është pjesa më e rëndësishme. Le të themi, nëse  ky unitet midis dinosaurve e keqdrejton një dinosaur apo nëse shkakton grindje midis dinosaurve, dhe shumë herë ne kthehemi dhe i adresohemi kësaj, por ajo që duhet të bëjmë është të ndryshojmë klimën. Dhe kur ndryshon klimën shumë gjëra do të shkojnë vetë në vendin e vet. Pra unë mendoj që është shumë, shumë e rëndësishme të ndërtojmë këtë lloj miqësie. Gjithashtu, unë mendoj që është e rëndësishme për të patur unitetin që të ketë një strukturë ne duhet të gjejmë disa vlera të përbashkëta dhe të ndërtojmë një gjuhë të përbashkët. Unë mendoj që këto të dyja kanë lidhje me njëra-tjetrën dhe janë hapa shumë të rëndësishëm që vijojnë.  Para se të themi që ndërtuam këto organizata ku bëjmë këtë dhe atë, ku drejtori dhe unë takohemi dy herë në muaj, etj. Të gjitha këto janë të rëndësishme për mua për të shkuar atje, apo që ato gjëra të ndodhin. Po jap një shembull, në Greqi sapo është miratuar një ligj për të ndaluar duhanpirjen në hapësira publike. Tani, pjesa më interesante është që disa vite më parë ata u përpoqën ta bëjnë diçka të tillë dhe në një javë ata u tërhoqën sepse askush nuk po u kushtonte vëmendje dhe të tjerë po qeshnin me të. Kurse këtë herë funksionoi. Ajo që po përpiqem të them është që, ne na duhen ligjet, struktura, etj. dhe janë të rëndësishme, por nëse nuk ka një parapërgatitje ne lidhje me qëndrimet, nuk keni për të shkuar gjëkundi. Pra, duket qartë që shoqëria greke ishte gati të pranonte që kjo ishte diçka e mirë dhe që ata dëshironin ta bënin. Kështu, ishin në gjendje të bindeshin. Pra unë mendoj që ky nivel është shumë i rëndësishëm.

SERJANI: Kur flisni për nivelet  e bashkëpunimit, besoj se ju keni ndër mend edhe që kjo mund të shkojë edhe drejt ndërtimit të një  iniciative të re me forca të bashkuara apo ndoshta në mbjelljen e një kishe të re. Nëse po, pyetja ime do të ishte: ndërsa flasim për denominacione të ndryshme apo grupe të ndryshme, juve besoj se u duhet të bëni kompromise në lidhje me një mënyrë të përbashkët për të bërë apo për të thënë gjërat, apo të të menduari, çfarë gjërash do të ishit gati t’i negocionit nga ana teologjike dhe cilat nuk janë të negociueshme?

KANTARTZIS: Kjo është një pyetje shumë e mirë. Por edhe një pyetje që nuk është e lehtë t’i përgjigjesh. Do jap një shembull: në Greqi ka disa kisha, kisha nga denominacione të ndryshme, për të cilat do të thosha që kanë ungjillin në qendër. Ato mësojnë shpëtimin përmes hirit të Perëndisë dhe qendra e mësimeve të tyre është ungjilli. Tani, ato mund të ndryshojnë në çështjet e pagëzimit dhe predikimit, strukturës dhe gjëra të tjera, por ky është thelbi i besimit të tyre. Unë do të isha i lumtur të bashkëpunoja me ta në një nivel tjetër. Tani, edhe një herë, kur themi ‘bashkëpunoj’, fjala është shumë e ndërlikuar dhe duhet ta pranojmë që kur dy kisha nga denominacione të ndryshme vijnë së bashku dhe mbjellin një kishë, sigurisht që pyetja do të kishte të bënte me faktin që kjo kishë nuk mund t’u përkiste të dyja denominacioneve. Duhet të ishte një prej të dyjave. Kjo është diçka e komplikuar. Por nuk do të thosha që ky është problemi i tyre. Kjo është diçka e pazakontë për të ndodhur. Por shumicën e kohës ne kemi disa kisha që kanë një vizion për qytetin e tyre dhe që thonë: “E di çfarë? Ne duhet, ne lutemi që të kemi pesë kisha të reja në këto pesë zona. Pra nëse ti je ai që merr iniciativën, dhe ke zemrën dhe njerëzit e duhur për të shkuar atje, unë përkushtohem të të ndihmoj ty. Si? Së pari do të lutem për ty. Shumë e rëndësishme! Së dyti, nëse janë disa njerëz nga kisha ime që do të ishin të gatshëm të vinin, unë do t’i inkurajoja ata sepse jetojnë në atë lagje. E treta, edhe financiarisht, përse mos të të ndihmoj dhe të të mbështet për ta bërë këtë, sepse ne jemi të lumtur që atje ka një kishë. E katërta, le t’i trajnojmë burrat tuaj, të cilët do të mbjellin kishën atje, bashkë me të mitë, të tutë, pra le të trajnohemi të gjithë së bashku, le të ndajmë së bashku burimet në mënyrë që t’i maksimizojmë ato në vend që t’i pakësojmë. Mendoj që kjo është mënyra e përqasjes sime. Në denominacionin tonë specifik, i cili është “The Greek Evangelika”, po flasim për të negociueshmet dhe të panegociueshmet, në historinë tonë, do ta ekzagjeroj pak tani për hir të thjeshtësisë, ishin dy trende, një që ishte ndërtuar në Azinë e Vogël dhe Turqi, grekët jetonin atje dhe kisha protestante po mbilleshin, dhe një që ishte në token mëmë. Kështu, pas 1920-s popullsia u zgjerua duke bashkuar zonat, dhe pyetja që  kishin ishte: “A duam të kemi dy kisha të ndryshme? A mund të qëndrojmë ne nën një çati?” Unë jam shumë i lumtur që paraardhësit tanë vendosën që të ishin nën një çati. Pra le të marrim si shembull çështjen e pagëzimit. Mendoj që ne jemi e vetmja Kishë e Reformuar Presbiteriane e Besëlidhjes në botë që i thotë “Po” pagëzimit të të sapolindurve, pra si pararendje besimi, jo për t’i shpëtuar tashmë, pra kështu i pagëzojmë foshnjat, megjithatë ne e themi këtë. Në Dhiatën e Re është një lloj tjetër pagëzimi, dhe kur një besimtar pagëzohet në këtë rast pagëzimi ka vendin e rrëfimit si dëshmi publike të besimit, pra ne e kemi këtë si rrëfimin e besimit tonë. Pra kjo është një mënyrë për të thënë: “E di çfarë? Ne nuk do të ndahemi nga çështja e pagëzimit.” Ne biem dakort për pesë Sola-t. Sola Scriptura, Soli Deo Gloria, Gratia, Fide, Christus. Këto janë të panegociueshme. Por ka çështje të tjera për të cilat, nëse mund të gjejmë një mënyrë për të ruajtur unitetin, do të ishte një frymë shumë e mirë bashkëpunimi.

SERJANI: Z. Kantartzis...

KANTARTZIS: Ti më pagëzove me një emër shqiptar,  por si përfundim... Të paktën ta di se kush jam!

SERJANI: Mund ta marrësh përsëri emrin tënd.

KANTARTZIS: Në rregull! Faleminderit!

SERJANI: A keni mesazh të fundit për shikuesit/lexuesit tanë.

KANTARTZIS: Unë mendoj se ju keni diçka që është unike. Ju po jetoni një moment unik në histori. Në botë nuk ka shumë kisha që janë kaq të reja dhe të freskëta. Pra kisha juaj është tridhjetë vjeçare, apo diçka e tillë. Kjo i jep asaj vitalitet, është vibrante. Po sigurisht këtu mund të shihni edhe rrezikun. Unë do të thosha që juve u duhet urtësi për ta përdorur këtë vitalitet, këtë freski dhe gjithashtu ju jetoni në një shoqëri pak a shumë të hapur ndaj ungjillit. Nuk po them pranuese, por e hapur. Kjo nuk është eksperienca e Greqisë apo e ndonjë vendi tjetër. Pra, ju keni një lëvizje të freskët, kisha të reja, ngazëllim, të rinj, që janë gjëra të mira. Por është njëlloj si me rininë, dua të them që ekziston rreziku. Unë mendoj që sfida juaj do të jetë balancimi i këtyre gjërave. Pra përdoreni vitalitetin tuaj, por në të njëjtën kohë është e rëndësishme të keni një burim përulësie, sepse të rinjtë zakonisht besojnë se dinë gjithçka, pra përulësi për të thënë që unë kam shumë gjëra të mira, por më duhet gjithashtu të mësoj. Nga kush? Nga kisha universale.

SERJANI: Mesazh shumë i bukur! Ne po e mbyllim këtu, por ndoshta do të kemi edhe një kohë tjetër për t’u ulur të bisedojmë. Mua do më pëlqente të vija t’u vizitoja në Athinë.

KANTARTZIS: Jeni mëse të mirëpritur!

SERJANI: Kam dëgjuar që kisha juaj është shumë pranë Akropolit.

KANTARTZIS: Po, po.

SERJANI: Ne mund të kemi një bisedë tjetër teologjike, filozofike apo reth Historisë së Kishës. Pra, faleminderit!

KANTARTZIS: Faleminderit për ftesën që më bëtë për të qenë pjesë e këtij programi.

SERJANI: Zoti ju bekoftë!

KANTARTZIS: Zoti u bekoftë edhe ju! Faleminderit!

 

© IJR 2019